Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μια νέα και αχαρτογράφητη πραγματικότητα, επηρεάζοντας τον τρόπο που οι οικογένειες εργάζονται, μαθαίνουν και επικοινωνούν.
Με κεντρικό στόχο να αναδειχθούν οι προκλήσεις αλλά και οι ευκαιρίες που δημιουργεί για την οικογενειακή ζωή, το ΚΜΟΠ και η Συνομοσπονδία Οικογενειακών Οργανώσεων της Ευρώπης (Families Europe) διοργάνωσαν συνάντηση εμπειρογνωμόνων την Τρίτη 17 Μαρτίου στην Αθήνα. Στη συνάντηση συμμετείχαν 100 υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ερευνητές και ερευνήτριες, εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και ειδικοί στην τεχνολογία από 23 ευρωπαϊκές χώρες που μεταξύ άλλων εστίασαν στον αντίκτυπο του ΑΙ στις οικογένειες, δίνοντας έμφαση στην προστασία των δικαιωμάτων, την ισότητα, την εκπαίδευση, την ψηφιακή ένταξη και το μέλλον της εργασίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ήδη την καθημερινότητα των οικογενειών
Κατά την έναρξη του συνεδρίου, η Δρ. Αντωνία Τορρένς, Πρόεδρος της COFACE Families Europe και Γενική Διευθύντρια του ΚΜΟΠ, υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει ήδη ουσιαστικά την καθημερινότητα των οικογενειών.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή τεχνολογική εξέλιξη. Γονείς χρησιμοποιούν πλατφόρμες με αλγόριθμους για να αναζητήσουν εργασία, παιδιά αλληλεπιδρούν με εκπαιδευτικές εφαρμογές, οικογένειες λαμβάνουν αυτοματοποιημένες ενημερώσεις από υπηρεσίες και τράπεζες, ενώ ηλικιωμένοι αξιοποιούν έξυπνες τεχνολογίες για να διατηρήσουν την αυτονομία τους για μεγαλύτερο διάστημα».
Σύμφωνα με την ίδια, η τεχνητή νοημοσύνη δεν επηρεάζει μόνο τις οικονομίες αλλά και την ίδια τη δομή της καθημερινής ζωής, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συμπερίληψη της οπτικής της οικογένειας στις δημόσιες συζητήσεις για τη ρύθμιση και τη χρήση της.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Αντιπρόεδρος του ΚΜΟΠ και Αναπληρωτής Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Δρ. Αντώνης Κλάψης, επισήμανε ότι βασικός στόχος της συνάντησης είναι «να διασφαλιστεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα λειτουργεί προς όφελος της κοινωνίας και όχι το αντίστροφο».
Η διάσταση της Πολιτείας
Από την πλευρά της Πολιτείας, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκει την ελληνική κυβέρνηση σε πολύ κρίσιμη καμπή σε σχέση με το τι μέτρα πρέπει να ληφθούν σχετικά με τη χρήση των social media, ένα θέμα σημαντικό για την ανατροφή των παιδιών αλλά και την ψυχική τους υγεία.
Όπως σημείωσε, πέρα από το ζήτημα του εθισμού στα social media, ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος με τον οποίο τα νέα παιδιά αντιλαμβάνονται τη γνώση και την πληροφορία στη νέα ψηφιακή εποχή. Ιδιαίτερα, σε μία περίοδο όπου τείνουμε να πιστέψουμε ότι ό,τι απαντά ένα AI bot είναι αυτομάτως σωστό, η ενίσχυση της κριτικής σκέψης και του ψηφιακού γραμματισμού μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα θα ενδυναμώσει τους αυριανούς πολίτες να διακρίνουν το αληθινό από το ψευδές.
Παράλληλα, ο Γενικός Γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης, επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ήδη μέρος της καθημερινότητας και ότι η προσέγγιση του ζητήματος δεν πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στην τεχνολογική του διάσταση.
Όπως ανέφερε, είναι εξίσου σημαντικό να εξεταστεί πώς οι νέες τεχνολογίες επηρεάζουν την κοινωνική συνοχή και πώς μπορούν να αποφευχθούν νέες μορφές ανισοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και στην πρόσφατη πρωτοβουλία των υπουργείων Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας «Όλοι Digital», που στοχεύει στην ψηφιακή ενδυνάμωση των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία σε 195 κόμβους εκπαίδευσης και ενδυνάμωσης σε όλη τη χώρα.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως νέα κοινωνική υποδομή
Κατά τη διάρκεια των θεματικών συνεδριών εξετάστηκαν ζητήματα όπως το μέλλον της εργασίας, η διαδικτυακή ασφάλεια, η κοινωνική προστασία, η οικονομική ένταξη, η εκπαίδευση καθώς και τα δικαιώματα των καταναλωτών.
Στο πλαίσιο αυτό, ο επικεφαλής προγραμμάτων του ΚΜΟΠ, Δρ. Γιάννης Παππάς, υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται στην οικογενειακή ζωή σταδιακά και όχι ως μια αιφνίδια τεχνολογική επανάσταση. Όπως ανέφερε, λειτουργεί πλέον ως μια νέα μορφή κοινωνικής υποδομής, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι οικογένειες εργάζονται, μαθαίνουν και φροντίζουν η μία την άλλη.
«Οι οικογένειες συχνά λειτουργούν ως μηχανισμοί έγκαιρης προειδοποίησης για κοινωνικές αλλαγές, καθώς οι επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών εμφανίζονται πρώτα στην καθημερινότητά τους πριν αποτυπωθούν σε στατιστικά δεδομένα», σημείωσε.
Τεχνητή νοημοσύνη, social media και προστασία των παιδιών
Σημαντικό μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε επίσης στη σχέση μεταξύ τεχνητής νοημοσύνης και κοινωνικών δικτύων. Οι συμμετέχοντες επισήμαναν ότι πολλές ψηφιακές πλατφόρμες χρησιμοποιούν αλγοριθμικά συστήματα που ενισχύουν τη συνεχή χρήση των εφαρμογών, ενώ παράλληλα ενσωματώνουν εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης χωρίς επαρκείς αξιολογήσεις κινδύνου.
Για τον λόγο αυτό διατυπώθηκαν ισχυρές εκκλήσεις προς τη βιομηχανία τεχνολογίας να ενισχύσει τα μέτρα προστασίας των χρηστών και ιδιαίτερα των παιδιών, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα των ανηλίκων κατά τον σχεδιασμό νέων υπηρεσιών.
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός τεχνητής νοημοσύνης
Παράλληλα, σημαντική θέση στις συζητήσεις κατείχε το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και ειδικότερα ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο κανονισμός στοχεύει στην προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών, προωθώντας παράλληλα την ισότητα και τη μη διάκριση. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει μέτρα για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο, όπως η απαγόρευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που εκμεταλλεύονται ευαλωτότητες λόγω ηλικίας.
Ωστόσο, όπως επισημάνθηκε, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κανονιστικά κενά. Αυτά αφορούν, μεταξύ άλλων, τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, την προστασία οικογενειών με μεταναστευτικό υπόβαθρο, καθώς και την απουσία ρητής απαγόρευσης εργαλείων τύπου «nudifier», τα οποία χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργούν ή να παραποιούν εικόνες σαφώς σεξουαλικού. Τα ζητήματα αυτά αναδείχθηκαν ως πεδία που απαιτούν περαιτέρω ρύθμιση και ενίσχυση του ευρωπαϊκού πλαισίου προστασίας.
Προς μια τεχνητή νοημοσύνη με επίκεντρο την οικογένεια
Οι συμμετέχοντες κατέληξαν στην ανάγκη ενίσχυσης των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών πλαισίων και στην προώθηση μιας προσέγγισης σχεδιασμού τεχνητής νοημοσύνης που να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των οικογενειών. Όπως επισημάνθηκε, η τεχνητή νοημοσύνη μποροεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην ενδυνάμωση της οικογενειακής ζωής, εφόσον αναπτύσσεται με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα και την κοινωνική συνοχή. Η βασική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξή της θα ενισχύει την κοινωνική ευημερία και δεν θα δημιουργεί νέες ανισότητες ή ευαλωτότητες.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη συνάντηση μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ΚΜΟΠ στο [email protected] ή στο 210-3637547.