Κάθε χρόνο, εκατομμύρια άνθρωποι μετακινούνται διασυνοριακά αναζητώντας ευκαιρίες απασχόλησης. Παρόλο που η εργασιακή μετανάστευση συμβάλλει σημαντικά στην οικονομία της Ευρώπης, οι αθέμιτες και εκμεταλλευτικές πρακτικές πρόσληψης και απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένων των πρακτικών εξαναγκασμού, κακοποίησης, απάτης και εξαπάτησης, συνεχίζουν να εκθέτουν πολλούς/ές εργαζόμενους/ες μετανάστες/ριες σε κινδύνους σοβαρών παραβιάσεων των δικαιωμάτων τους και εργασιακής εκμετάλλευσης.
Οι άνθρωποι μπορεί να καταστούν ευάλωτοι στην εμπορία ανθρώπων λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων, όπως το επισφαλές καθεστώς μετανάστευσης, τα γλωσσικά εμπόδια, η περιορισμένη πρόσβαση σε πληροφορίες, η εξάρτηση από υπεύθυνους πρόσληψης και άλλους διαμεσολαβητές, καθώς και η κοινωνική απομόνωση.
Κατά την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Ανθρώπων, είναι απαραίτητο να αναγνωρίσουμε ότι οι ασφαλείς πολιτικές μετανάστευσης, οι δεοντολογικές πρακτικές πρόσληψης και οι υπεύθυνες πρακτικές απασχόλησης αποτελούν ορισμένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία για την πρόληψη της εργασιακής εκμετάλλευσης και της εμπορίας ανθρώπων.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση του UNODC για την Εμπορία Ανθρώπων του 2024, ο αριθμός των εντοπισμένων θυμάτων εμπορίας ανθρώπων με σκοπό την καταναγκαστική εργασία αυξήθηκε κατά περίπου 47% μεταξύ 2019 και 2022, καθιστώντας την εργασιακή εκμετάλλευση την πιο συχνά εντοπισμένη μορφή εμπορίας ανθρώπων παγκοσμίως. Τα εγκληματικά δίκτυα χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο ψηφιακές τεχνολογίες, ψευδείς αγγελίες εργασίας και δόλιες υπηρεσίες πρόσληψης για να στοχεύουν μετανάστες/ριες που αναζητούν εργασία στο εξωτερικό, ιδιαίτερα σε τομείς που αντιμετωπίζουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού.
Γιατί έχει σημασία ο τομέας του Τουρισμού
Τα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια και οι επιχειρήσεις του τουρισμού βασίζονται ολοένα και περισσότερο σε εργαζόμενους/νες μετανάστες/στριες από τρίτες χώρες για την κάλυψη επίμονων ελλείψεων εργατικού δυναμικού, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους υψηλής εποχικής ζήτησης. Παρόλο που η κινητικότητα εργατικού δυναμικού στηρίζει την ευρωπαϊκή οικονομία, δημιουργεί επίσης ευκαιρίες για εγκληματικά δίκτυα να εκμεταλλευτούν ευάλωτους πληθυσμούς που αναζητούν εργασία, ιδίως όταν η ζήτηση για εργαζόμενα άτομα δεν μπορεί να καλυφθεί μέσω ασφαλών και νόμιμων διαύλων πρόσληψης.
Τα εγκληματικά δίκτυα δημοσιεύουν ολοένα και περισσότερο ψευδείς αγγελίες εργασίας, και εξαπατούν εργαζόμενους/νες με ψεύτικες υποσχέσεις για νόμιμη εργασία, στέγαση και ελκυστικούς μισθούς. Αντίθετα, πολλά άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο καταλήγουν να αντιμετωπίζουν συνθήκες εργασιακής εκμετάλλευσης, υπερβολικά ωράρια εργασίας, παρακράτηση μισθών ή περιορισμούς στην ελευθερία τους.
Ο τομέας του Τουρισμού αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες στην Ευρώπη και συγκαταλέγεται μεταξύ των κλάδων που εξαρτώνται περισσότερο από την εποχική και μεταναστευτική εργασία. Αυτό τοποθετεί τους/τις εργοδότες/τριες σε μια μοναδική θέση, ώστε να προλαμβάνουν την εκμετάλλευση πριν αυτή συμβεί, προωθώντας δεοντολογικές πρακτικές πρόσληψης, διαφανείς όρους απασχόλησης και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Παράλληλα με την αναθεωρημένη Οδηγία της ΕΕ κατά της Εμπορίας Ανθρώπων (ΕΕ) 2024/1712, το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και συναφείς πρωτοβουλίες της ΕΕ —συμπεριλαμβανομένης της αναθεωρημένης Οδηγίας για την Ενιαία Άδεια, της Δεξαμενής Ταλέντων της ΕΕ, των Εταιρικών Σχέσεων Ταλέντων, της Οδηγίας για τους Εποχικούς Εργαζόμενους, της Οδηγίας για τις Κυρώσεις κατά Εργοδοτών και της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας— προωθούν ασφαλέστερες νόμιμες οδούς μετανάστευσης, ισχυρότερη προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ δημόσιων αρχών, εργοδοτών και κοινωνίας των πολιτών. Η αποτελεσματική εφαρμογή τους είναι απαραίτητη ώστε η εργασιακή μετανάστευση να παραμείνει μια ευκαιρία και όχι μια οδός προς την εκμετάλλευση.
Πώς το HOST υποστηρίζει την πρόληψη
Αναγνωρίζοντας ότι η πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων και της εργασιακής εκμετάλλευσης απαιτεί συνεργασία μεταξύ χωρών, το έργο HOST – Tackling Human Trafficking in the Hospitality sector φέρνει κοντά οργανισμούς, δημόσιες αρχές, ΜΚΟ και ειδικούς από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Ολλανδία και την Ιταλία, με στόχο την ενίσχυση των προσπαθειών πρόληψης στον τομέα του Τουρισμού.
Συνδυάζοντας έρευνα, ανάπτυξη ικανοτήτων, δράσεις ευαισθητοποίησης και πρωτόκολλα, το έργο προωθεί μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση για τη δεοντολογική πρόσληψη, την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων και την έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων.
Το έργο έχει ήδη επιτύχει σημαντικά αποτελέσματα, ενισχύοντας τις ικανότητες βασικών φορέων σε όλες τις χώρες εταίρους. Περισσότεροι/ες από 400 εργαζόμενοι/νες σε Δήμους εκπαιδεύτηκαν για τη βελτίωση της αναγνώρισης ενδείξεων εμπορίας ανθρώπων και την ενίσχυση των θεσμικών αντιδράσεων. Παράλληλα, 50 εργοδότες/τριες στον τομέα του Τουρισμού σε κάθε συμμετέχουσα χώρα έλαβαν εξειδικευμένη εκπαίδευση για την αναγνώριση ενδείξεων εμπορίας ανθρώπων και εργασιακής εκμετάλλευσης, καθώς και για την προώθηση δεοντολογικών πρακτικών πρόσληψης στις επιχειρήσεις τους. Το έργο εκπαιδεύει επίσης 100 εργαζόμενους/νες μετανάστες/στριες ανά χώρα, προκειμένου να αυξήσει την ενημέρωσή τους σχετικά με τα εργασιακά δικαιώματα, τις ασφαλείς οδούς απασχόλησης και τους διαθέσιμους μηχανισμούς προστασίας.
Με βάση αυτά τα επιτεύγματα, το HOST προετοιμάζεται πλέον να υποστηρίξει περίπου 40 εργαζόμενους/νες μετανάστες/στριες σε κάθε χώρα μέσω εξατομικευμένης διαχείρισης υποθέσεων, διασφαλίζοντας τον εντοπισμό, την προστασία, την πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης και τις ευκαιρίες κοινωνικής και εργασιακής επανένταξης.
Επενδύοντας ταυτόχρονα σε δημόσιες αρχές, εργοδότες/τριες και εργαζόμενους/νες μετανάστες/τριες, το HOST συμβάλλει στη δημιουργία ενός συντονισμένου συστήματος πρόληψης, ικανού να μειώσει τις ευαλωτότητες πριν εκδηλωθεί η εκμετάλλευση.
Τι μπορούν να κάνουν οι εργοδότες και οι ενδιαφερόμενοι φορείς στον τομέα του Τουρισμού
Η πρόληψη της εργασιακής εκμετάλλευσης απαιτεί την ενεργή συμμετοχή των επιχειρήσεων, των δημόσιων φορέων και της κοινωνίας των πολιτών.
Οι εργοδότες/τριες στον τομέα του Τουρισμού μπορούν να συμβάλουν μέσω:
- της επαλήθευσης των υπηρεσιών πρόσληψης και των αγγελιών εργασίας,
- της παροχής διαφανών συμβάσεων εργασίας πριν από τη μετακίνηση των εργαζομένων,
- της διασφάλισης ότι οι εργαζόμενοι διατηρούν στην κατοχή τους τα προσωπικά τους έγγραφα,
- της ενημέρωσης των εργαζομένων σχετικά με τα εργασιακά τους δικαιώματα και τις διαθέσιμες υπηρεσίες υποστήριξης,
- της εκπαίδευσης διευθυντικών στελεχών και προσωπικού για την αναγνώριση ενδείξεων εμπορίας ανθρώπων για εργασιακή εκμετάλλευση.
Η δημιουργία δίκαιων, διαφανών και βασισμένων στα δικαιώματα χώρων εργασίας δεν προστατεύει μόνο τα εργαζόμενα άτομα, αλλά ενισχύει επίσης τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, τη φήμη τους και την εμπιστοσύνη των πελατών.
Μια κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη
Κατά την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Ανθρώπων, το HOST επαναβεβαιώνει ότι η πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων αποτελεί κοινή ευθύνη. Η δημιουργία δίκαιων και διαφανών αγορών εργασίας, η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων και η προώθηση δεοντολογικών πρακτικών πρόσληψης αποτελούν απαραίτητα βήματα ώστε η μετανάστευση να παραμένει μια ευκαιρία και όχι μια οδός προς την εκμετάλλευση.
Μέσω της συνεργασίας μεταξύ θεσμών, επιχειρήσεων, οργανώσεων εργαζομένων και κοινωνίας των πολιτών σε ολόκληρη την Ευρώπη, μπορούμε να δημιουργήσουμε ασφαλέστερα εργασιακά περιβάλλοντα και να μειώσουμε τις ευαλωτότητες που επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν οι διακινητές.
Η προστασία των εργαζομένων μεταναστών/στριών, η προώθηση δεοντολογικών πρακτικών πρόσληψης και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ θεσμών, εργοδοτών, οργανώσεων εργαζομένων και κοινωνίας των πολιτών είναι απαραίτητες για τη δημιουργία δίκαιων αγορών εργασίας και την πρόληψη της εκμετάλλευσης.
Μέσω συντονισμένης δράσης σε ολόκληρη την Ευρώπη, μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι η μετανάστευση παραμένει μια ευκαιρία για αξιοπρεπή εργασία και κοινωνική ένταξη και όχι μια οδός προς την κακοποίηση.
Σχετικά με το HOST
Το HOST – Tackling Human Trafficking in the Hospitality sector είναι ένα ευρωπαϊκό έργο που συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (AMIF) και φέρνει κοντά οργανισμούς, δημόσιες αρχές και ειδικούς από όλη την Ευρώπη για την ενίσχυση της πρόληψης της εμπορίας ανθρώπων και της εργασιακής εκμετάλλευσης στον τομέα της φιλοξενίας.
Μέσω έρευνας, εκπαιδεύσεων, δράσεων ευαισθητοποίησης και πρακτικών εργαλείων, το HOST υποστηρίζει εργοδότες, εργαζόμενους και σχετικούς φορείς στην προώθηση δεοντολογικών πρακτικών πρόσληψης, την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων και τη δημιουργία ασφαλέστερων εργασιακών περιβαλλόντων για εργαζόμενους μετανάστες.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το έργο, επισκεφθείτε τη σελίδα του HOST στην ιστοσελίδα του ΚΜΟΠ: www.kmop.gr/projects-vf/news-host/
Για περισσότερες πληροφορίες ή επικοινωνία σχετικά με το έργο, μπορείτε να απευθυνθείτε στο: [email protected]